Περιγραφή

Διαθέσιμη επιφάνεια ανά πεζό κατά τις ώρες αιχμής σε βασικούς οδικούς άξονες

Μαθηματική περιγραφή

K 2 = 1 N i = 1 N V 15 _ i 15 × W E _ i

Όπου:

N ο αριθμός των εξεταζόμενων πεζοδρομίων/διατομών κατά μήκος βασικών οδικών αξόνων,

V15_i ο φόρτος αιχμής πεζών σε 15λεπτη μέτρηση στην εκάστοτε διατομή/ πεζοδρόμιο i, και,

WE_i το χρησιμοποιούμενο πλάτος πεζοδρομίου (m) στην εκάστοτε διατομή/ πεζοδρόμιο i.

Μονάδες μέτρησης

m2/άτομο

Σκοπιμότητα

Οι βασικοί οδικοί άξονες που διατρέχουν τις αστικές περιοχές —λόγω των ειδικών χρήσεων γης που φιλοξενούν (πχ. κεντρικές λειτουργίες, εμπόριο, υπηρεσίες, κλπ.)— εξυπηρετούν υψηλό αριθμό μετακινήσεων, σημαντικό μερίδιο των οποίων πραγματοποιούνται πεζή.

Ο αυξημένος αυτός φόρτος πεζών, δεδομένων των πεπερασμένων γεωμετρικών χαρακτηριστικών των πεζοδρομίων, οδηγεί συχνά σε χαμηλά επίπεδα εξυπηρέτησης και σε φαινόμενα συμφόρησης, με τη διαθέσιμη επιφάνεια που αντιστοιχεί σε κάθε πεζό να είναι πολύ περιορισμένη.

Η διαθέσιμη επιφάνεια ανά πεζό συνιστά ένα μέγεθος που χρησιμοποιείται κατά κόρον σε σχετικές μεθοδολογίες υπολογισμού επιπέδου εξυπηρέτησης —με χαρακτηριστικότερη ενδεχομένως αυτή που περιγράφεται στο εγχειρίδιο Highway Capacity Manual—, ενώ παράλληλα κατά την περίοδο της πανδημίας της COVID-19 αποτέλεσε και ένα από τα σημαντικότερα μεγέθη που λαμβάνονταν υπόψη προκειμένου να εφαρμοστούν κατάλληλα μέτρα (πχ. διαπλάτυνση πεζοδρομίων, δημιουργία προσωρινών διαδρόμων κίνησης πεζών κλπ.) που θα απέτρεπαν φαινόμενα συνωστισμού.

Με βάση τα παραπάνω και λαμβάνοντας υπόψη τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζει η μετακίνηση πεζή στην εξυπηρέτηση των αναγκών κινητικότητας ειδικά σε συνθήκες πανδημίας, κρίθηκε επιβεβλημένο να ενσωματωθεί ο παρών δείκτης στο προτεινόμενο σύστημα δεικτών.

Πρωτογενή δεδομένα

Σε παρόμοιο πλαίσιο με τον προηγούμενο δείκτη, τα πρωτογενή δεδομένα που απαιτούνται για τον υπολογισμό του παρόντος δείκτη συνίστανται: α) στα γεωμετρικά χαρακτηριστικά των υποδομών κίνησης πεζών όπως το μεικτό πλάτος, η ύπαρξη ή μη και η θέση εμποδίων, το χρησιμοποιούμενο πλάτος κλπ., και β) ο φόρτος αιχμής των πεζών.

Πηγές πρωτογενών δεδομένων & μέθοδοι συλλογής

Παρομοίως με τη συλλογιστική που ακολουθήθηκε για τα πρωτογενή δεδομένα του πρώτου δείκτη, τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά των υποδομών κίνησης πεζών μπορούν —για τους βασικούς οδικούς άξονες— να αντληθούν από τοπογραφικές αποτυπώσεις (κυρίως σε σχέδια τύπου CAD) που κατά κανόνα διαθέτουν οι Τεχνικές Υπηρεσίες των Δήμων. Εναλλακτικά, τα δεδομένα αυτά μπορούν να συλλεχθούν —με μικρότερο όμως βαθμό ακρίβειας— από αεροφωτογραφίες, δορυφορικά ψηφιογραφικά δεδομένα ή μέσω λογισμικών και υπηρεσιών θέασης ορθοφωτογραφιών όπως το Google Earth, το ESRI ArcGIS Earth, κλπ.

Όσον αφορά τον φόρτο αιχμής των πεζών, τα δεδομένα αυτά μπορούν είτε να αντληθούν από σχετικές μελέτες (πχ. κυκλοφοριακές μελέτες) είτε να προσδιοριστούν μέσω ίδιων μετρήσεων.

Μεθοδολογικά βήματα υπολογισμού

Ο παρών δείκτης, στην πιο απλή του εκδοχή, μπορεί να υπολογιστεί μέσω της εφαρμογής τριών (3) μόλις μεθοδολογικών βημάτων.

Πιο αναλυτικά, στο πρώτο βήμα πρέπει με τη χρήση κατάλληλων σχεδιαστικών εργαλείων/λογισμικών (CAD, GIS) να προσδιοριστεί το χρησιμοποιούμενο πλάτος πεζοδρομίου, δηλαδή το πλάτος που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κίνηση των πεζών και το οποίο προκύπτει από την αφαίρεση του πλάτους των διαφόρων εμποδίων από το μεικτό πλάτος πεζοδρομίου.

Εν συνεχεία, στο δεύτερο βήμα πρέπει να προσδιοριστεί ο φόρτος αιχμής των πεζών, ενώ στο τρίτο και τελευταίο βήμα μπορεί με την εφαρμογή του σχετικού μαθηματικού τύπου να υπολογιστεί η τιμή του δείκτη Κ2 σε λογιστικά φύλλα.

Λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία που έχει το μέγεθος της διαθέσιμης επιφάνειας ανά πεζό για τη διαχείριση της κινητικότητας σε συνθήκες πανδημίας και αναγνωρίζοντας ότι η κίνηση των πεζών είναι ένα άκρως δυναμικό και πολυπαραμετρικό φαινόμενο, ο εν λόγω δείκτης συνιστάται να υπολογίζεται για διαφορετικά σενάρια ζήτησης (φόρτος πεζών) και προσφοράς (διαθέσιμο πλάτος και διαμόρφωση οδού) μέσω της εφαρμογής κατάλληλου υποδείγματος/λογισμικού μικρο-προσομοίωσης, όπως το PTV Viswalk.

Στόχος

Η μετακίνηση πεζή βρίσκεται στην κορυφή της πυραμίδας της βιώσιμης αστικής κινητικότητας, όντας μαζί με το ποδήλατο ο πλέον οικονομικός, «δημοκρατικός», υγιεινός, και «πράσινος» τρόπος μετακίνησης. Παράλληλα, σε συνθήκες πανδημίας η μετακίνηση πεζή αποτελεί κατά κανόνα έναν από τους πλέον βασικούς και ασφαλείς με επιδημιολογικούς όρους τρόπους μετακίνησης, υπό την αίρεση πάντα ότι —λόγω του υψηλού φόρτου και των περιορισμένων γεωμετρικών χαρακτηριστικών— δεν δημιουργούνται φαινόμενα συνωστισμού/συμφόρησης.

Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται εμφανές ότι σε συνθήκες πανδημίας η τιμή του εν λόγω δείκτη οφείλει να αυξάνεται, με ιδανικό στόχο την επίτευξη 12,6 m2/άτομο, μέγεθος το οποίο προκύπτει από τη θεώρηση των τυπικών περιορισμών στις αποστάσεις (2,0m), και αναθεωρεί προς την πλευρά της ασφάλειας τα συνηθισμένα κατώφλια στάθμεων εξυπηρέτησης πεζών, όπως αυτά δίνονται από το εγχειρίδιο Highway Capacity Manual 2000 (παρακάτω πίνακας).

Στάθμη ΕξυπηρέτησηςΕπιφάνεια (m2/πεζό)
A>5,6
B>3,7-5,6
C>2,2-3,7
D>1,4-2,2
E>0,75-1,4
F≤0,75