Περιγραφή

Δείκτης σωματικής άσκησης

Μαθηματική περιγραφή

Ψ 1 = V i g o r o u s   P A s c o r e   +   M o d e r a t e   P A s c o r e   +   W a l k i n g   P A s c o r e

Όπου:

Vigorous PAscore = 8 x (αριθμός ημερών έντονης σωματικής δραστηριότητας) x (λεπτά της ημέρας όπου υπήρξε έντονη σωματική δραστηριότητα),

Moderate PAscore = 4 x (αριθμός ημερών μέτριας σωματικής δραστηριότητας) x (λεπτά της ημέρας όπου υπήρξε μέτρια σωματική δραστηριότητα), και

Walking PAscore = 3,3 x (αριθμός ημερών που υπήρξε περπάτημα) x (λεπτά της ημέρας όπου υπήρξε περπάτημα).

Μονάδες μέτρησης

MET.min/εβδομάδα

Σκοπιμότητα

Μετα-ανάλυση με 31 έρευνες δείχνει ότι η σωματική δραστηριότητα συνδέεται με μεγαλύτερη ευημερία, ποιότητα ζωής και χαμηλότερα καταθλιπτικά συμπτώματα, άγχος και στρες, ανεξάρτητα από την ηλικία. Συνεπώς, η σωματική άσκηση εμφανίζεται ως μία καλή και αποτελεσματική στρατηγική για την προώθηση της ψυχικής υγείας (Biondi et al., 2022; Fossati et al., 2021). Λαμβάνοντας υπόψη την άρρηκτη σχέση της ψυχολογίας (κοινωνίας) με τον τομέα της κινητικότητας, κρίθηκε επιβεβλημένο να ενταχθεί στο προτεινόμενο σύστημα δεικτών ο δείκτης Ψ1. Ο δείκτης αυτός αποτιμά το επίπεδο (συχνότητα και διάρκεια) της σωματικής άσκησης με τη χρήση του προσαρμοσμένου στα ελληνικά δεδομένα εργαλείου-ερωτηματολογίου «International Physical Activity Questionnaire (IPAQ-Gr)» (Papathanasiou et al., 2009; Papathanasiou et al., 2010).

Πρωτογενή δεδομένα

Τα δεδομένα που απαιτούνται για τον υπολογισμό του δείκτη Ψ1 συνίστανται στις απαντήσεις στις επτά (7) ερωτήσεις που συνθέτουν το εργαλείο-ερωτηματολόγιο «International Physical Activity Questionnaire (IPAQ-Gr)». Οι ερωτήσεις αυτές επιμερίζονται σε 3 συνδεόμενα ζεύγη (1η-2η), (3η-4η), (5η-6η), και στην τελευταία 7η ερώτηση. Σύμφωνα με την Καπρέλη κ.ά. (2019), η 1η, 3η και 5η ερώτηση καταγράφουν τον αριθμό των ημερών ανά εβδομάδα όπου πραγματοποιήθηκε κατά σειρά, έντονη δραστηριότητα (vigorous activity), μέτρια δραστηριότητα (moderate activity), και περπάτημα (walking) με διάρκεια. Από την άλλη, οι ζυγές ερωτήσεις (2η, 4η, 6η) καταγράφουν τα λεπτά τα οποία αφιερώθηκαν, κατά σειρά, σε έντονη δραστηριότητα, μέτρια δραστηριότητα και περπάτημα. Τέλος, η 7η ερώτηση καταγράφει τις ώρες τις οποίες κάποιος αφιέρωσε κατά τη διάρκεια μιας τυπικής ημέρας καθισμένη/ος στο σπίτι, στο γραφείο, στο αυτοκίνητο, κλπ. (Καπρέλη κ.ά., 2019).

Πηγές πρωτογενών δεδομένων & μέθοδοι συλλογής

Τα πρωτογενή δεδομένα που απαιτούνται για τον υπολογισμό του δείκτη Ψ1 μπορούν να συλλεχθούν μέσω κατάλληλα δομημένων ερευνών ερωτηματολογίου.

Μεθοδολογικά βήματα υπολογισμού

Η διαδικασία υπολογισμού του δείκτη Ψ1 αποτελείται από δύο (2) βασικά βήματα.

Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο βήμα πρέπει να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί η έρευνα ερωτηματολογίου. Τα ερωτηματολόγια πρέπει να απευθύνονται σε διάφορες πληθυσμιακές ομάδες τυχαίας κατανομής, με απαραίτητο όμως κριτήριο συμμετοχής το όριο ηλικίας (άνω των 18 ετών) και την ευχέρεια στη χρήση και κατανόηση της ελληνικής γλώσσας.

Στη συνέχεια, στο δεύτερο βήμα τα δεδομένα από την έρευνα ερωτηματολογίου θα πρέπει να οργανωθούν σε λογιστικά φύλλα, εντός των οποίων μπορεί να υπολογιστεί η τιμή του παρόντος δείκτη εφαρμόζοντας τη μαθηματική σχέση που παρουσιάστηκε παραπάνω.

Στόχος

Σύμφωνα με την υφιστάμενη βιβλιογραφία (Papathanasiou et al., 2009; Papathanasiou et al., 2010; Καπρέλη κ.ά., 2019),τιμές του δείκτη Ψ1 μικρότερες των 600 MET.min/εβδομάδα υποδηλώνουν χαμηλή φυσική δραστηριότητα, τιμές μεγαλύτερες ή ίσες των 600 αλλά μικρότερες των 3000 MET.min/εβδομάδα αντιστοιχούν σε μέτρια φυσική δραστηριότητα, ενώ τιμές μεγαλύτερες ή ίσες των 3000 MET.min/εβδομάδα είναι δηλωτικές μιας υψηλής φυσικής δραστηριότητας.

Με βάση τα παραπάνω, κατά τις περιόδους πανδημίας προτείνεται η τιμή του δείκτη Ψ1 να αυξάνεται, και ιδανικά να κυμαίνεται σε τιμές που υποδηλώνουν υψηλή φυσική δραστηριότητα του πληθυσμού.