Περιγραφή

Δείκτης έκθεσης στην πληροφορία

Μαθηματική περιγραφή

Ψ 4 = 1 Ν i = 1 Ν Ε

Όπου:

Ε ο αριθμός φορών ανά ημέρα i όπου κάποιος αναζητούσε πληροφορίες σχετικές με την πανδημία, και

Ν ο αριθμός ημερών του μήνα.

Μονάδες μέτρησης

Φορές/ημέρα

Σκοπιμότητα

Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ) —και προσφάτως και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης— διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της αντίληψης του κινδύνου/ απειλής σε μία συνθήκη, ιδιαίτερα όταν η συνθήκη αυτή είναι λιγότερο κατανοητή στον γενικό πληθυσμό. Η έκθεση σε πληροφορίες των ΜMΕ μπορεί είτε να ενισχύσουν την αντίληψη του κινδύνου είτε όμως και να την εξασθενίσουν. Η ελάχιστη έκθεση μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα της αβεβαιότητας, του εκτιμώμενου κινδύνου και του απρόβλεπτου. Από την άλλη πλευρά, η υπερβολική έκθεση αυξάνει τις πιθανότητες να υπάρχει έκθεση σε ψευδείς πληροφορίες και ενισχύει τον αντιλαμβανόμενο κίνδυνο. Η μέτρια έκθεση είναι σημαντική και απαραίτητη καθώς διατηρεί την επαφή με την πραγματικότητα, διατηρεί τη ρεαλιστική εκτίμηση του κινδύνου και ενισχύει τη συμμόρφωση με τα μέτρα προστασίας (Feng et al., 2022; Garfin et al., 2020).

Ειδικά κατά την περίοδο της πανδημίας της COVID-19, ο ρόλος των ΜΜΕ αποδείχθηκε καθοριστικός. Έρευνες έχουν δείξει ότι σε περιόδους πανδημίας, το είδος αλλά και η συχνότητα ενημέρωσης σχετικά με αυτή επηρεάζει σημαντικά τη στάση αλλά και τη συμπεριφορά των ατόμων γύρω από τα θέματα υγείας αλλά και τα επίπεδα στρες και ανησυχίας που κατά συνέπεια επηρεάζουν την προσαρμογή των ατόμων (Bendau et al., 2021).

Με βάση τα παραπάνω, στο προτεινόμενο σύστημα δεικτών κρίθηκε σκόπιμο να ενταχθεί ο δείκτης Ψ4. Ο δείκτης αυτός υπολογίζει την αντιληπτή συχνότητα αναζήτησης πληροφοριών (έκθεση στην πληροφορία) σχετικά με την πανδημία, και μπορεί να υπολογιστεί τόσο για το σύνολο των μέσων ενημέρωσης όσο και για κάθε μέσο ξεχωριστά.

Πρωτογενή δεδομένα

Τα δεδομένα που απαιτούνται για τον υπολογισμό του δείκτη Ψ4 συνίστανται στις απαντήσεις της ερώτησης «κατά μέσο όρο πόσες φορές μέσα στην ημέρα ενημερωνόσασταν σχετικά με τον κορονοϊό τον τελευταίο μήνα».

Πηγές πρωτογενών δεδομένων & μέθοδοι συλλογής

Τα πρωτογενή δεδομένα που απαιτούνται για τον υπολογισμό του δείκτη Ψ4 μπορούν να συλλεχθούν μέσω κατάλληλα δομημένων ερευνών ερωτηματολογίου. Οι έρευνες αυτές, πέρα από τα αναγκαία για τον δείκτη Ψ4 δεδομένα, μπορούν να περιλαμβάνουν ακόμη ερωτήσεις σχετικά με τη διάρκεια παρακολούθησης ειδήσεων σχετικά με την πανδημία, καθώς επίσης και ερωτήσεις/δηλώσεις αυτό-αξιολόγησης της πληροφόρησης που σχετίζονται με τον βαθμό του στρες πχ. «πιστεύω ότι θα ήταν καλό να μειώσω τη χρήση των μέσων ενημέρωσης για τον κορονοϊό γιατί είναι στρεσογόνο για εμένα».

Μεθοδολογικά βήματα υπολογισμού

Παρομοίως με όσα περιγράφηκαν και στους υπόλοιπους δείκτες του τομέα της ψυχολογίας, η διαδικασία υπολογισμού του δείκτη Ψ4 αποτελείται από δύο (2) μεθοδολογικά βήματα.

Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο βήμα πρέπει να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί η έρευνα ερωτηματολογίου. Τα ερωτηματολόγια πρέπει να απευθύνονται σε διάφορες πληθυσμιακές ομάδες τυχαίας κατανομής, με απαραίτητο όμως κριτήριο συμμετοχής το όριο ηλικίας (άνω των 18 ετών) και την ευχέρεια στη χρήση και κατανόηση της ελληνικής γλώσσας.

Στη συνέχεια, στο δεύτερο βήμα τα δεδομένα από την έρευνα ερωτηματολογίου θα πρέπει να οργανωθούν σε λογιστικά φύλλα, εντός των οποίων μπορεί να υπολογιστεί η τιμή του παρόντος δείκτη.

Στόχος

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διεθνής βιβλιογραφία (πχ. Bendau et al., 2021) έχει αποδείξει ότι η αύξηση της συχνότητας ενημέρωσης για ζητήματα όπως ένας ιός ή μια πανδημία συνδέεται με την αύξηση του στρες, συνιστάται η τιμή του παρόντος δείκτη κατά τη διάρκεια μιας πανδημίας να μην αυξάνεται, αλλά να παραμένει στα ίδια επίπεδα με την περίοδο της κανονικότητας.