Ονομασία

Αύξηση δημοσίων χώρων κοινωνικού χαρακτήρα

Στρατηγικοί Άξονες

  • Προώθηση της ποιότητας ζωής με έμφαση στην ανάπτυξη της κινητικότητας και τη χρήση δημόσιων χώρων αναψυχής

Περιγραφή

Προσθήκη νέων ή αύξηση έκτασης υφιστάμενων χώρων κοινωνικού χαρακτήρα όπως πλατείες, πάρκα, χώροι άθλησης, κ.λπ. προκειμένου οι άνθρωποι, να μπορούν να συγκεντρώνονται, να κοινωνικοποιούνται και να αθλούνται σε συνθήκες υγείας και ασφάλειας

Κλίμακα εφαρμογής

Σε επίπεδο περιοχής

Σκοπός

  • Δημιουργία χώρων συναθροίσεων 
  • Ικανοποίηση αναγκών για φυσική δραστηριότητα σε επίπεδο γειτονιάς
  • Τήρηση μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης

Περιοχή εφαρμογής

  • Σε περιοχές κατοικίας όπου υπάρχουν διαθέσιμοι χώροι προς εκμετάλλευση π.χ. τοπικά πάρκα τσέπης, πάρκα αθλητικών δραστηριοτήτων
  • Σε ανεκμετάλλευτες εκτάσεις υπερτοπικού χαρακτήρα π.χ. πρώην στρατόπεδα

Φάσεις εφαρμογής

  • Φάση Ι: Προσωρινή διαμόρφωση ελεύθερων δημόσιων χώρων για την εκμετάλλευση τους από τους πολίτες για την κάλυψη αναγκών συνάθροισης, κοινωνικοποίησης και άθλησης. 
  • Φάση ΙΙ: Μετατροπή προσωρινών χώρων σε μόνιμους για εκμετάλλευση από το ευρύ κοινό υπό όρους. Βασικά κριτήρια για την μετατροπή των προσωρινών χώρων σε μόνιμους είναι η επίλυση τυχόν ιδιοκτησιακών ζητημάτων, τα έξοδα κατασκευής, λειτουργίας και συντήρησης και η αποδοχή του μέτρου από το ευρύ κοινού.    

Δείκτες παρακολούθησης (KPIs)

  • Κ5: Μέση απόσταση βαδίσματος από τον κοντινότερο εν λειτουργία χώρο αθλητισμού
  • Κ6: Μέση απόσταση βαδίσματος από τον κοντινότερο εν λειτουργία δημόσιο χώρο κοινωνικού χαρακτήρα
  • Κ8: Έκταση δημοσίων χώρων με κοινωνικό χαρακτήρα (π.χ. πλατειών, εμπορικών πεζόδρομων, πάρκων κ.λπ.) κατ’ άτομο
  • Ψ1: Δείκτης σωματικής άσκησης
  • Ψ2: Δείκτης μοναξιάς και κοινωνικής υποστήριξης

Οφέλη

  • Αύξηση επιπέδου φυσικής δραστηριότητας
  • Βελτίωση ψυχικής υγείας

Καλές πρακτικές

Η πανδημία άνοιξε πράγματι το δρόμο για καινοτόμες στρατηγικές σχετικά με τη χρήση του δημόσιου χώρου από τους πολίτες, δίνοντας έμφαση στη δημόσια υγεία και όχι στην απλή βιωσιμότητα των πόλεων. Οι δημόσιοι χώροι, ιδίως τα πάρκα, έχουν επίσης αποδειχθεί ότι είναι απαραίτητοι για την κοινωνικοποίηση, ιδίως για τους νέους. Η πρόσβαση στη φύση, στους μεγάλους ανοιχτούς χώρους και στις εγκαταστάσεις αθλητισμού και αναψυχής έχει αναδειχθεί ως ζωτική ανάγκη κατά τη διάρκεια της πανδημίας, με ατομικά και συλλογικά οφέλη.

Ένα άλλο σημαντικό μάθημα από την πανδημία ήταν ότι έδωσε την ευκαιρία για μεγαλύτερη ευελιξία στους τοπικούς κανονισμούς και στους μηχανισμούς λήψης αποφάσεων, ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία δημόσιων χώρων, και αυτό απέδειξε ότι οι αλλαγές μπορούν να αξιολογηθούν πιο γρήγορα και ευέλικτα σε αστικό επίπεδο. 

Η πανδημία κατέδειξε την ανάγκη απόδοσης περισσότερου δημόσιου χώρους στους πολίτες και ανέδειξε επίσης τη σημασία των μεγάλων γραμμικών πάρκων, όπως το πολύ δημοφιλές Promenade Champlain στην πόλη του Κεμπέκ, Καναδάς και οι όχθες του καναλιού Lachine στο Μόντρεαλ, Καναδάς στη διασφάλιση τόσο της σωματικής όσο και της ψυχικής υγείας των πολιτών. 

Σε διάφορες χώρες, τα “pop-up” πάρκα και “parklets”, που αντικατέστησαν προσωρινά τους ανεκμετάλλευτους χώρους στάθμευσης κατά τη διάρκεια της πανδημίας, αποδείχθηκαν τόσο δημοφιλή  που τώρα εξετάζεται το ενδεχόμενο κάποια από αυτά να γίνουν μόνιμα.

Σε συνάφεια με τους στόχους του Αστικού Σχεδίου για τη Βιώσιμη Κινητικότητα του Μιλάνου, Ιταλία (PUMS), το έργο “Strade Aperte” γεννήθηκε το 2020, ως στρατηγική αντίδρασης στην πανδημία, με τον τριπλό στόχο να ενισχύσει την βιώσιμη κινητικότητα, να διασφαλίσει ότι ο δημόσιος χώρος θα μπορούσε να προσαρμοστεί στις νέες ανάγκες λόγω της κρίσης και να δημιουργήσει ένα ακόμη πιο περιεκτικό δίκτυο μεταφορών για την πόλη. Αυτό ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένο όσον αφορά την απόδοση περισσότερο χώρο στους πολίτες προκειμένου να μπορούν να κοινωνικοποιούνται τηρώντας τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης. 

Στο Βιετνάμ, δημιουργήθηκαν οκτώ κινητές παιδικές χαρές με σκοπό την προώθηση των σωματικών δραστηριοτήτων και της κοινωνικής αλληλεπίδρασης για τα παιδιά στις μειονεκτικές γειτονιές που πλήττονται από τους περιορισμούς της COVID-19. 

Το Cathedral Gardens Park άνοιξε στο κέντρο της πόλης του Μπέλφαστ, Ιρλανδία τον Αύγουστο του 2020, αφού η κατασκευή του είχε διακοπεί λόγω της πανδημίας COVID-19. Το πάρκο μετέτρεψε έναν κακοσχεδιασμένο, ανεπαρκώς χρησιμοποιούμενο υπαίθριο χώρο σε ένα πολύχρωμο, διασκεδαστικό χώρο συγκέντρωσης. 

Για να μειωθεί ο συνωστισμός σε ένα δημοφιλές μονοπάτι περιπάτου στο Chastain Memorial Park, το Τμήμα Πάρκων και Αναψυχής της Ατλάντα, ΗΠΑ άνοιξε το γήπεδο γκολφ του πάρκου στο κοινό. Από τα μέσα Ιουνίου του 2020, το κοινό μπορούσε να χρησιμοποιεί το γήπεδο ως πάρκο κάθε Τρίτη σε ένα πείραμα 60 ημερών. Όταν το γήπεδο γκολφ έκτασης 115 στρεμμάτων άνοιξε ξανά τον Ιούνιο, το Τμήμα Πάρκων και Αναψυχής της Ατλάντα συμφώνησε να επιτρέπει τη χρήση του από το κοινό μία φορά την εβδομάδα.

Σχετικοί δείκτες

Υψηλή συσχέτιση:
Κ5: Μέση απόσταση βαδίσματος από τον κοντινότερο εν λειτουργία χώρο αθλητισμού
Κ6: Μέση απόσταση βαδίσματος από τον κοντινότερο εν λειτουργία δημόσιο χώρο κοινωνικού χαρακτήρα
Κ8: Έκταση δημοσίων χώρων με κοινωνικό χαρακτήρα κατ’ άτομο
Κ11: Λόγος v/c σε οδικά τμήματα του βασικού οδικού δικτύου
Ψ1: Δείκτης σωματικής άσκησης
Ψ2: Δείκτης μοναξιάς και κοινωνικής υποστήριξης

Μέτρια συσχέτιση:
Κ10: Λόγος συσσώρευσης προς προσφορά στάθμευσης στην κεντρική περιοχή
Ψ6: Χρόνος για δραστηριότητες εκτός σπιτιού για γονείς-παιδιά

Χαμηλή συσχέτιση:
Ψ3: Δείκτης δεξιοτήτων ρύθμισης συναισθημάτων & ανοχής στη δυσφορία
Ψ4: Δείκτης έκθεσης στην πληροφορία
Ψ5: Δείκτης δυσανεξίας στην αβεβαιότητα
Ψ7: Δείκτης ποιότητας ζωής & ισορροπίας σε δουλειά και προσωπική ζωή
Ψ8: Δείκτης εχθρότητας & σχέσεων μέσα στην οικογένεια